ИНТЕРНАЦИОНАЛЕН ЕТНОГРАФСКИ ФИЛМСКИ ФЕСТИВАЛ

„Од корените до цветот“ е годинашниот слоган на фестивалот „Илинденски денови“. Ние се поведовме во креацијата на нашата филмска програма од корените на филмската традиција на Битола, таа на браќата Манаки првите сниматели во Македонија и на Балканот, кои ни оставија во наследство непроценливи сведоштва од секојдневниот живот и големите настани од нивно време, врежани на филмската лента. Тие всушност ги направија првите етнографски документарни филмови. Природно беше што фестивалот „Илинденски денови“, кој се издигна на меѓународно ниво, да вклучи во својата богата програма и фестивал на етнографски филмови.
Годинава за ова прво издание на Интернационалниот етнографски филмски фестивал, избравме шест долгометражни и пет краткометражни документарни филмови, кои ги одразуваат погледот на режисерите на нивните протагонисти во односот кон средината во која живеат, нивната желба и упорност да ја зачуваат исконската традиција, обичаи, верувања, песни, музика со пренесување од колено на колено, опасно загрозени од современиот начин на живеење, кој допира и во најдлабоката џунгла, тундра, планина или степа. Потоа создавање нови обичаи и верувања. Сите опфатени од уметничката страст на уметниците, кои ја следат потребата да остават неизбришливи траги со нивните камери. Покрај високиот кинематографски квалитет на филмовите, во изборот се водевме од нивниот капацитет да пренесат важни пораки, што ја оправдува нивната селекција. Се надеваме дека нашата програма ќе успее да ја привлече и изненади публиката на фестивалот, затоа што ова се силни филмови, кои можат да нѐ изненадат, вознемират, разнежнат, израдуваат, да предизвикаат размислување, да го изменат нашиот поглед, да нѐ спротивстават, затоа по секоја проекција ќе можеме да размениме мислења за секој од филмовите.
Голема и длабока благодарност до синеастите, продуцентите и дистрибутерите, кои без двоумење ни ги доверија нивните филмови за нашиот филмски фестивал, кој ќе биде еден од цветовите во големиот букет на „Илинденски денови“, со надеж дека нашата авантура ќе продолжи и во иднина.

Тони Гламчевски – селектор на фестивалот на етно-филмови

 

„PORON HAHMOSSA PITKIN TAIVAANKAARTA…“ / „КАКО ИРВАС ПОД НЕБЕСНИОТ СВОД…“
Документарен филм од Марку Лемускалио
Финска, 1993 година 92 минути

На далечниот север на тундрата, Ненетите талкаат по земјата во сите правци со своите стада ирваси. Животот е регулиран со промените на годишните времиња, но уште повеќе од самото стадо. Сè што постои на оваа пуста земја каде што има само снег или степи има своја улога: месото се јаде сурово, остатоците се даваат на кучето, крвта се користи како боја, а крзното се претвора во облека. Етнографскиот материјал навистина служи како матрица за експериментална кинематографија
исполнета со живописни знаци и референции за митолошка позадина што претставува богат внатрешен свет во суровата вселена. Народот Ненет живее на полуостровот Јамал во Сибир. За нив, односно Самоједите од Јура во областа Урал во Русија, од кои некои сè уште го продолжуваат вековниот номадски живот и традиција, раскажува овој филм. Тие ја поминуваат зимата во тајгата, во близина на работ на шумата, и со своите ирваси летуваат во тундрата, на брегот на Арктичкиот Океан. Наративната рамка на филмот е обезбедена од песните на Ненец што ги пее партнерката на Лемускалио, родена Ненецка, Анастасија Лапсуи, кои ги раскажуваат животите на луѓето од нејзиното семејство. Филмот припаѓа на долгиот континуиран синџир на антрополошки документарни филмови, серија што Лехмускалио ја прекина дури во 2000 година во неговата фикција „Седум песни од тундра“. Марку Лехмускалио (р. 1938) е еден од најпознатите фински документаристи покрај Пирјо Хонкасало. Со текот на годините, самоукиот режисер се разви во еден од најпознатите и меѓународно признати фински филмаџии. Неговиот интерес е за домородните народи и култури што живеат во северните региони. Веќе во 1970-тите, обемната продукција на Лемускалио вклучува документарни филмови, како и играни филмови

„A FOME DE LÁZARO“ / „ГЛАДНИОТ ЛАЗАРО“
Краткометражен документарен филм на Диего Беневидас
Бразил, 2020 година/17 минути

Во малиот град Монтеирос, во Сертао на североисточен Бразил, кучињата ја поминуваат цела година со нетрпение очекувајќи го пристигнувањето на празникот Сао Лазаро. Ова е религиозна и традиционална прослава позната како„Лазаровата трпеза“, во која услугите што ги бараат од светителот по молитвите се платени со огромна гозба на која главни
гости на трпезата се селските кучиња. Со разумно користење на уредувањето, Беневидес фрла свеж изглед на овој изненадувачки приказ на религиозен синкретизам во кој се нуди најдоброто од секоја кујна за да можат верните приврзаници на Сао Лазаро да ги исполнат своите ветувања кон него.

 

 

 

 

 

„МОЛОКАНЕ“ / „МОЛОКАНИ“
Документарен филм на Саглара Турбеева
Русија/2018 година/76 минути

ГОРДОСТ И БОЛКА. ДАРОТ НА ЗАГРОЗЕН НАРОД
Вгнездени во ридовите на Задкавказјето и целосно зачувани во времето, постојат неколку села основани од Молоканите руска христијанска секта. Тие биле протерани во планинскиот азербејџански регион Кабристан од царот Николај I во 1830-тите години. Молоканите сега се само исчезнати. На преостанатите доселеници сега им недостасува следна генерација на која би можеле да ги пренесат своите оригинални традиции, а филмот има намера да им овозможи на локалните Молокани да ја репродуцираат нивната историја за нивните потомци распространети низ светот. Филмот ги открива трагите од скриениот живот оставен во Кабристан, а истовремено го открива денешниот живот на локалното население.

 

„AMORES“ / „ЉУБОВИ“
Краткометражен документарен и анимиран филм на Атахауалпа ЛИЧИ
Венецуела, 2020 година, 15 минути

Жителите на Андите ни раскажуваат за нивните љубови од младоста со многу хумор. „Го бранев документарецот со векови затоа што ми се чини извонреден жанр“, вели Атахуалпа Личи, кој е еден од филмските режисери со огромно искуство на различни фестивали во светот, негова земја е Венецуела, каде што во детството патувал со својот татко низ територијата на Венецуела, ловејќи пеперутки. Откако работеше на неколку европски фестивали, неговата визија го натера да биде првиот што прикажува филмови направени во дигитална форма, раскинувајќи се со етаблираното, филмот „Сабота“ на Матиас Бизе беше почеток за одличното отворање и прифаќање на фестивалите и критиката. Несомнено, Атахуалпа Личи е личноста што успеа со напорна работа да ја донесе латиноамериканската
кинематографија до целиот свет.

 

 

„EL MISTERIO DE LAS LAGUNAS ‒ FRAGMENTOS ANDINOS“/„ТАЈНАТА НА ЛАГУНИТЕ ‒ ФРАГМЕНТИ ОД АНДИТЕ“
Документарен филм Атахуалпа Личи
Венецуела/2011 година/91 минута

„ЕЛ МИСТЕРИО ДЕ ЛАС ЛАГУНАС ФРАГМЕНТОС АНДИНОС“ Навистина сакаме да веруваме во тоа. Овој прекрасен документарен филм нѐ води во безвременскиот свет на венецуелските Анди. Таму, изгубени во планините со обилна вегетација, се гнездат оддалечените села каде што сè уште не пристигнале ниту интернет, ниту телевизијата. Едно радио во заедницата емитува локални вести, а библиотекарката патува по патеките за мазги за да им донесе книги на децата во изолираните села.
Во овој универзум, без сомнение, идеализиран од окото на режисерот (чиј татко како доброволец во француската војска престојувал во Битола за време на Првата светска војна и остави серија на цртежи), човек одеднаш се чувствува пренесен во еден вид прединдустриски рај, зачуван и шарен рурален свет, каде што едноставните луѓе водат мирен, слободен и здрав живот, исцрпен од работата во полињата, овековечувајќи ги нивните вековни традиции. На празникот Свети Исодор, заштитник на плодноста, воловите дефилираат низ улиците на селото, а нивните рогови се украсени со цвеќиња. Во полињата, коњите како да танцуваат на звукот на музиката на Андите. Пченицата со прекрасните златни бои се млати на подот, а плевата се одвојува од зрното, па се меле во стари камени воденички камења. На селскиот плоштад, гаучосите во боречка носија прават прав од нивниот барут да зборува во чест на ослободителот на Андите, Симон Боливар. Музиката и танцот се поприсутни. Маѓепсувачката клима на овој документарен филм, кој изгледа како патување во изгубениот рај: мистериозната убавина на лагуните под светлината на месечината, трогателната поезија на народните песни што ја илустрираат секоја од 10-те или 15-те кратки секвенции од филмот, боите, прекрасните пејзажи и костими… Без сомнение, реалноста понекогаш е малку украсена, но зарем киното не е создадено за сонување?

 

„THE DREAM OF A HORSE“ / „СОНОТ НА КОЊОТ“
Краткометражен документарен филм на Марјан Кхорсави
Иран, 2022 година, 25 минути

Во планински, но исклучително зелен пејзаж, коњите пасат на рамнината, козите скокаат преку карпите, а децата со смеење трчаат по нив. Во овој рај на земјата, номадските семејства го нашле својот привремен дом. Од еден од нив доаѓа девојчето Шахназ. Таа се одликува со интелигенција и голема страст за пишуваните зборови. Шахназ веќе некое време ги прави дури и првите креативни обиди, инспирирана од реалноста околу неа. Во овој волшебен природен свет, секојдневието е потопено во традицијата според која адолесцентните ќерки мора да се мажат. Токму тоа го планира нејзиниот татко за неа, а во меѓувреме мислите на Шахназ се насочени кон светот на литературата.

 

„LE MONDE DE CHEZ TI KAF“ / „СВЕТОТ НА ТИ КАФ“
Документарен филм на Фредерик Ламболе и Жан-Мари Пернел
Франција, (Остров) Реунион / 2018 / 68 минути

На островот Реунион, маалските продавници се места на пријатна размена, симболи на заедничко живеење и на креолската душа. Во епицентарот на рибарските маала на Ермитаж, каде што сè уште постои креолски кварт, „лонтан“ катче, во ова приморско одморалиште, скапоцен камен на туризмот на Реунион со нозете во вода, продавницата „TiKaf“ или „TiCafe“ според официјалното име, е место на живеење каде што чука срцето на повторна средба со минатото, соочена со промените и ограничувањата на современиот свет. И сè што носи во својот пресрет. Дали кинеската продавница „Ти Каф“ (Каф на креолски значи црнец), позната по своите концерти и јамајканската декорација, ќе се спротивстави подобро од другите на притисокот на економскиот развој што ги поткопува малите бизниси? Документарниот филм „Le monde de chez TiKaf“ ни нуди дел од животот на овие мажи и жени што гравитираат околу малата продавница „Лонтан“. Камерата го следи секојдневниот живот на реунионците носталгични и загрижени за иднината на нивниот креолски начин на живот. „Оставени настрана“, „сиромашни“, мештаните не можат да ги искористат предностите што им ги нуди нивното родно место. Денешницата им побегна. Сепак, и покрај битките што треба да се водат, и покрај горчината, овој мал свет постојано се смее. Со овој хумор специфичен за Реунионците, соседите на Ти Каф ја кажуваат својата надеж: нивната продавница нема да се затвори. Најстариот син ќе го овековечи бизнисот, како и неговите деца по него… Патот засега се чини трасиран, но до кога? Во очите на идниот шеф ја откриваме желбата за патување, музиката и многу меланхолија. На крајот може да најде многу попрофитабилна и помалку рестриктивна активност? „Светот на Ти Каф“ ни кажува сè за тоа. Од една страна, загрозениот креолски начин на живот. Од друга: обврските што треба да се сносат, на штета на сопствените соништа.

„JVOBTIK ‒ Notre Musique“ / „ЈВОБТИК ‒ Нашата музика“
Краткометражен документарен филм на Умберто Гомез Перез
Мексико, 2018 година, 20 минути

Во заедницата Цоцил во јужно Мексико, каде што сите звуци оживуваат, семејство музичари го пренесува дарот на музиката од една генерација на друга: дедото ги живее последните мелодии; синот има одговорност да биде музичар во служба на заедницата; а внукот се залага за продолжување на оваа музичка меморија.

 

 

 

 

 

LA GRAND-MESSE“ / „ГОЛЕМАТА ЛИТАНИЈА“
Документарен филм на Валери Розие и Мерил Фортунат-Роси
Франција / Белгија / 2019 година / 70 минути
Продукција: Супермуш Продксион (Епинал)

Од Ардените до Кол д’Изоар, по патиштата и по планинските патеки, рој на кампинг-возила тргнуваат да ја слават Тур де Франс. Сонцето се загрева, лежалките се излезени, пријателите пристигнуваат: лето е, започнува Големата литанија… „La Grand-Messe“ – („Големата литанија“) не е филм за Тур де Франс. Тој е ода за ентузијастите на Тур де Франс. Оние што ја имаат малата кралица закотвена длабоко во кампинг-возилата што ги носат на најстрмните премини за да бидат
поблиску до тркачите. На 2361 мнв, митскиот Кол д’Изоар на Алпите бил многупати минат од Тур де Франс. Две недели пред сцената, неколку стотини метри подолу, првите „моторизирани куќи“ се всадуваат на банкините на последните кривини. Филмот го следи секојдневниот живот на новите „жители“ на 3 кривини во превојот, лоцирани на 5, 4 и 3 километри од целта. Деде и Жожо, Крушо, Мари и Жаки, Роџер, Жак и Аник нè пречекуваат 15 дена во нивниот моторизиран дом… Смешен, трогателен и потресен поглед на овие ентузијасти на најголемата велосипедска трка во светот.

„NICHIMAL SON – Blooming Music“ / „МАЛ ЗВУК – Музика што цвета“
Краткометражен документарен филм на Хуан Хавиер Перез Перез
Мексико, 2018 година, 27 минути

Елвија пристигнала во Зинакантан од љубов кон својот сопруг. Таа се приспособи на животот на жените
Зинакантеко и мораше да го однесе својот нахуал, нејзиниот духовен животински придружник, во светиот корал на
Зинакантекос за да биде член на заедницата, за да продолжи да се грижи за своето семејство.

 

 

„JUUNT PASTAZA ENTSARI“ / „ВОДИТЕ НА ПАСТАЗА“
Документарен филм на Инес Т.Алвес
Португалија, 2022 година, 62 минути

Група домородните Ачуарски деца што се движат самостојно низ бескрајното зеленило на џунглата. По текот на реката Пастаза, на границата помеѓу Еквадор и Перу, тие ловат риба, ловат и готват, си играат со лијани и гледаат видеа на своите паметни телефони. Режисерот Инес Т. Алвес со почит го следи секојдневието на овој млад колектив што живее во длабока поврзаност еден со друг и со околината. Во март 2018 година Инес Т. Алвес пристигна во Сува, изолирана заедница од околу 80 жители во еквадорската амазонска прашума. Таму живее 2 месеци и разви блиски односи со децата, кои ја научија и ѝ помогнаа за сѐ што е потребно за да „преживее“ на таа територија. Така дојде идејата за документарен филм што ќе го следи секојдневниот живот на овие исклучително независни деца, прикажувајќи ја нивната интимна поврзаност со природата, како и нивниот однос со новите технологии, сосема скорешни во заедницата. Во време кога домородните заедници во Амазон се под силен постојан притисок, интензивно уништување на шумите поттикнато од надворешни економски интереси, на Инес Т. Алвес и се чинеше дека е итно да им даде одредена видливост. Поаѓајќи од многу специфичен универзум на деца, овој филм го привлекува вниманието на важноста да се воспостави поодржлив однос со нашата животна средина.

Поврзани објави

ИФФК Браќа Манаки

ИФФК Браќа Манаки

•Реалноста не е доволна• Од 19ти август – петок овогодинешното издание на “Браќа Манаки” стартува со 60 филмови, но и познати личности кои ќе одлучуваат за селектираните филмови во долгометражната програма, краткометражните филмови, документарната програма и студентската програма. На...

АВТОПАТ НА СПАСОТ

АВТОПАТ НА СПАСОТ

Paradise Highway Возач на камион мора нелегално да пренесе кутија со непозната содржина за да го спаси нејзиниот брат од опасна банда во затворот. Како што ФБИ ѝ се доближува, така нејзината совест ја тера да ја отвори кутијата која ја пренесува и да открие дека внатре има мало...

БРЗ КАКО КУРШУМ

БРЗ КАКО КУРШУМ

Bullet Train Песот Крипто и Супермен се нераздвојни најдобри другари. Двајцата ги имаат истите моќи и заедно се борат против криминалот во Метрополис. Но, Крипто мора да ги усоврши своите моќи за да го спаси Супермен кој е киднапиран. Жанр:Акција, Трилер Траење на филмот :  105...